Forensisch medisch onderzoek

Letsels zorgvuldig vaststellen en medisch onderbouwd duiden

Een forensisch medisch onderzoek brengt lichamelijke letsels en psychische gevolgen van geweld of andere ingrijpende gebeurtenissen in kaart. Het onderzoek omvat de vaststelling en beschrijving van de bevindingen, de beoordeling van mogelijke ontstaansmechanismen en het onderzoek naar het verband met de beschreven feiten. De resultaten worden vastgelegd in een gemotiveerd medisch verslag dat kan worden gebruikt binnen een gerechtelijke of administratieve procedure.

Wanneer kan een forensisch medisch onderzoek nuttig zijn?

Een onderzoek kan worden aangevraagd naar aanleiding van onder meer:

Slagen en verwondingen, mishandeling of andere vormen van geweld.
Blijvende littekens, pijnklachten of functionele beperkingen na geweld.
Vermoedens van foltering of een onmenselijke of vernederende behandeling.
Letsels die zouden zijn opgelopen bij een arrestatie of tijdens een vrijheidsberoving.
De noodzaak om letsels en medische gevolgen te documenteren in het kader van een verzoek om internationale bescherming.

De concrete vraagstelling en de beschikbare medische gegevens bepalen de inhoud en omvang van het onderzoek.

Wat wordt onderzocht?

Tijdens een uitgebreid gesprek worden de beschreven gebeurtenissen, het ontstaan en verloop van de klachten, de medische voorgeschiedenis en de ontvangen behandelingen besproken. Vervolgens worden de relevante letsels en beperkingen onderzocht en zorgvuldig beschreven. Met toestemming worden foto’s gemaakt ter ondersteuning van de medische vaststellingen.

Bij de beoordeling wordt onderzocht in welke mate de bevindingen verenigbaar zijn met het beschreven ontstaansmechanisme. Ook andere mogelijke verklaringen en de beperkingen van het onderzoek worden besproken. Wanneer aanvullende specialistische of psychologische beoordeling nodig is, wordt dit in het advies aangegeven.

Wat valt buiten het onderzoek?

Het onderzoek beperkt zich tot de medisch-deskundige beoordeling van levende personen. Forensisch onderzoek op overledenen, waaronder uitwendige en inwendige schouwingen en het vaststellen van de doodsoorzaak door middel van een autopsie, behoort niet tot het aangeboden dienstenpakket.

Evenmin worden technische sporenonderzoeken, zoals DNA-analyses en andere criminalistische onderzoeken uitgevoerd.

Het Istanbul Protocol

Het Istanbul Protocol is het internationale referentiekader van de Verenigde Naties voor het onderzoeken en documenteren van foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing. Het bevat richtlijnen voor de beoordeling van lichamelijke en psychische gevolgen en voor een zorgvuldige, onafhankelijke verslaggeving.

Bij een onderzoek binnen deze context worden de medische bevindingen beoordeeld in samenhang met het relaas, het tijdsverloop en de beschikbare documenten. Daarbij wordt gemotiveerd aangegeven in welke mate de bevindingen de beschreven gebeurtenissen medisch ondersteunen.

Het ontbreken van zichtbare letsels of blijvende littekens sluit foltering of mishandeling niet uit. Sommige geweldsvormen laten geen blijvende lichamelijke sporen na. Ook psychische gevolgen en het verloop van klachten verdienen daarom bijzondere aandacht.

Het onderzoek gebeurt met geïnformeerde toestemming, met respect voor de waardigheid, privacy en grenzen van de onderzochte persoon. Waar nodig wordt een onafhankelijke, professionele tolk ingeschakeld.

Hoe verloopt het onderzoek?

Voorafgaande bespreking van de opdracht
De onderzoeksvraag, het doel van het verslag en eventuele proceduretermijnen worden verduidelijkt.
Analyse van de beschikbare stukken
Medische verslagen, beeldvorming, eerdere letselbeschrijvingen en relevante foto’s worden onderzocht.
Gesprek en medisch onderzoek
De gebeurtenissen en klachten worden besproken en de relevante medische bevindingen worden vastgelegd.
Medisch-technische beoordeling en verslaggeving
Het verslag beschrijft de verklaringen, de vaststellingen en de medische interpretatie daarvan, met gemotiveerde besluiten en vermelding van eventuele beperkingen.

Uw dossier bespreken?

Vermeld bij een eerste contact kort de aard en datum van de feiten, het doel van het onderzoek en eventuele proceduretermijnen. Geef ook aan welke medische verslagen, foto’s of andere relevante stukken beschikbaar zijn. Vervolgens wordt besproken welke beoordeling nodig is en hoe het onderzoek praktisch kan worden georganiseerd.